Blog

Từ kinh nghiệm thực tiễn và cách tiếp cận khoa học, bài viết này sẽ tổng hợp và đi sâu vào việc phân tích nguyên nhân dẫn tới các lỗi máy in 3D FDM/FFF thường gặp nhất đồng thời cung cấp các giải pháp khắc phục nhanh chóng và hiệu quả, giúp người dùng tối ưu hóa quy trình làm việc và đạt được kết quả mong muốn.

Thực tế đã cho thấy, quá trình vận hành máy in 3D không phải lúc nào cũng diễn ra suôn sẻ. Những sự cố phát sinh, dù nhỏ, cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sản phẩm cuối cùng.

1/ In 3D bị tách lớp 

Hiện tượng tách lớp xảy ra khi các lớp nhựa in chồng lên nhau nhưng không kết dính tốt, dẫn đến nứt vỡ theo chiều ngang hoặc bong tách giữa các lớp. In 3D bị tách lớp là lỗi ảnh hưởng nghiêm trọng đến độ bền cơ học, tính thẩm mỹ và đôi khi khiến sản phẩm in hỏng hoàn toàn.

Ảnh minh họa lỗi in 3D bị tách lớp 

Biểu hiện cụ thể:

• Chi tiết bị nứt dọc theo chiều cao.
• Các lớp bị bong, không dính chặt với nhau.
• Vết nứt rõ ràng khi uốn nhẹ hoặc sau khi nguội.

Đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng in 3D bị tách lớp và cách khắc phục nào phù hợp – hiệu quả và nhanh chóng khi gặp sự cố này?

Nguyên nhân in 3D bị tách lớp và hướng khắc phục sự cố 

2/ In 3D bị tơ

Hiện tượng in 3D bị tơ (stringing hoặc oozing) xảy ra khi máy in 3D tạo ra các sợi nhựa mảnh, mỏng giống như sợi tơ nhện giữa các chi tiết hoặc vùng di chuyển không in. Các sợi này làm giảm chất lượng bề mặt chi tiết, gây mất thẩm mỹ và đôi khi ảnh hưởng đến kích thước hình học của sản phẩm in.

Đây là 1 trong các lỗi máy in 3D thường gặp nhất. Sau đây là nguyên nhân và cách khắc phục phù hợp trong trường hợp in 3D bị tơ.

✓ Nhiệt độ đầu đùn quá cao

Khi nhiệt độ đầu đùn vượt quá mức cần thiết, nhựa trở nên quá lỏng và dễ rò rỉ trong quá trình đầu in di chuyển không in, gây ra hiện tượng kéo sợi (tơ).

Cách khắc phục trong trường hợp này chính là giảm nhiệt độ đầu đùn từng bước nhỏ (khoảng 5°C), sau mỗi lần điều chỉnh nên in thử một mô hình test nhỏ (ví dụ: 2 trụ song song) để xác định mức nhiệt tối ưu, vừa đảm bảo độ bám, vừa hạn chế chảy tơ. Ví dụ, PLA thường in tốt ở 190 – 210°C. Nếu bị tơ nhiều ở 210°C, có thể thử giảm về 200°C.

Nhiệt độ quá cao dẫn tới lỗi khi in 3D

✓ Thông số retraction không phù hợp

Khi cài đặt retraction (thu hồi sợi nhựa khi đầu in di chuyển) quá thấp hoặc bị tắt khiến nhựa tiếp tục chảy ra ngoài dù không đang in, gây kéo sợi. Lúc này chúng ta cần:

• Bật tính năng Retraction trong phần mềm slicing.
• Tăng retraction distance (thường 4–6 mm cho Bowden, 1–3 mm cho Direct Drive).
• Tăng retraction speed lên 30–60 mm/s để đầu in rút sợi nhanh hơn.
• Tùy vật liệu và loại extruder mà thông số này sẽ khác nhau – nên test từng giá trị để đạt hiệu quả tối ưu.

✓ Tốc độ di chuyển giữa các vùng in quá chậm

Khi đầu in di chuyển giữa các vùng in với tốc độ thấp, nhựa có thời gian đủ để rò rỉ, kéo thành sợi dẫn tới hiện tượng in 3D bị tơ. Để khắc phục sự cố này, chúng ta cần tăng travel speed (tốc độ di chuyển khi không in) lên mức từ 120–150 mm/s (tùy máy). Tốc độ cao giúp giảm thời gian rò nhựa và hạn chế kéo sợi.

✓ Sử dụng vật liệu in dễ bị kéo tơ

Một số loại nhựa như PETG, TPU, Nylon có đặc tính dẻo, nhớt và dễ rò rỉ hơn PLA, nên dễ bị kéo sợi khi in. Theo đó, chúng ta cần:

• Với các vật liệu dễ chảy tơ, cần điều chỉnh thông số Retraction kỹ lưỡng hơn (tăng khoảng rút và tốc độ rút).
• Nhiệt độ in cũng cần giảm xuống mức thấp nhất mà vẫn đảm bảo độ bám dính.
• Ưu tiên sử dụng vật liệu đã được sấy khô kỹ càng trước khi in

Đảm bảo vật liệu in không bị ẩm

✓ Nhựa bị ẩm

Nhựa hút ẩm (đặc biệt là Nylon, PETG, TPU) khi gặp nhiệt độ cao sẽ tạo ra hơi nước, làm tăng hiện tượng oozing và kéo sợi. Để hạn chế tình trạng này chúng ta nên sấy khô vật liệu in trước khi sử dụng bằng thiết bị sấy chuyên dụng (ở nhiệt độ khoảng 50–60°C trong 4–6 giờ). Bên cạnh đó, cần bảo quản nhựa trong hộp chống ẩm hoặc túi hút chân không để hạn chế hút ẩm sau khi mở cuộn.

✓ Cấu trúc đầu đùn hoặc đầu phun có khe hở, rò rỉ

Nếu cụm đầu đùn lắp chưa chặt hoặc đầu phun bị nứt, hở, sẽ dẫn đến việc rò rỉ nhựa liên tục ngay cả khi không in.

Lúc này, cách khắc phục tình trạng in 3D bị tơ chính là: Kiểm tra và siết chặt các bộ phận đầu phun (nozzle, heat break, block) nhằm đảm bảo đầu phun được gắn đúng cách và không có khe hở giữa nozzle và heat break. Đặc biệt, cần thay thế đầu phun nếu bị mòn hoặc hỏng.

Kiểm tra đầu in thật kỹ lưỡng

3/ Máy in 3D bị kẹt nhựa

Hiện tượng kẹt nhựa (clogged nozzle) xảy ra khi nhựa không thể thoát ra khỏi đầu phun trong quá trình in. Đây là một trong các lỗi máy in 3D phổ biến nhất, làm gián đoạn quá trình in, khiến chi tiết bị thiếu lớp, thiếu vật liệu hoặc hoàn toàn không tạo hình được.

Nguyên nhân 1: Nhiệt độ in không phù hợp

Khi nhiệt độ đầu đùn thấp hơn mức cần thiết so với loại nhựa đang sử dụng, nhựa không nóng chảy hoàn toàn và dễ bị tích tụ trong buồng đùn, dẫn đến tắc nghẽn. Ngược lại, nếu quá nóng, nhựa có thể bị cháy và tạo mảng bám cứng trong đầu phun.

*** Cách khắc phục: Cần xác định đúng dải nhiệt độ lý tưởng cho từng loại nhựa (ví dụ: PLA: 190 – 210°C, ABS: 230 – 250°C, PETG: 220 – 240°C). Đồng thời nên thử tăng hoặc giảm nhiệt từ 5 – 10°C nếu phát hiện dấu hiệu chảy không đều.

Nguyên nhân 2: Nhựa bị ẩm hoặc lẫn tạp chất

Vật liệu in kém chất lượng, ẩm hoặc bị lẫn bụi có thể tạo ra cặn trong quá trình nung, lâu ngày tích tụ gây tắc đầu phun. Đặc biệt với các loại nhựa hút ẩm mạnh như Nylon, PETG, TPU.

*** Cách khắc phục: Luôn sấy nhựa trước khi in (ở 50–60°C trong 4–6 giờ, tuỳ loại) và bảo quản trong hộp kín có túi hút ẩm. Tránh dùng nhựa đã mở lâu ngày mà không được bảo quản đúng cách.

Nguyên nhân 3: Đầu phun bám cặn hoặc bị bít tắc

Sau thời gian dài sử dụng, đầu phun có thể tích tụ nhựa cháy, bụi hoặc cặn từ các lần in trước. Nếu không được vệ sinh định kỳ, những cặn này sẽ bịt kín lỗ thoát nhựa dẫn tới tình trạng máy in 3D bị kẹt nhựa.

*** Cách khắc phục:

• Thực hiện cold pull để lấy sạch cặn trong buồng đùn.
• Vệ sinh đầu phun bằng kim thông chuyên dụng hoặc súng nhiệt.
• Nếu bị tắc nặng, có thể tháo đầu phun và ngâm vào dung môi (như acetone đối với ABS) để làm sạch.

Đầu phun bị tắc 

Nguyên nhân 4: Cài đặt sai trong phần mềm slice

Nếu nhiệt độ đầu in được đặt thấp hơn mức yêu cầu, hoặc tốc độ in quá nhanh làm nhựa không kịp chảy, có thể gây ra hiện tượng tích tụ nhựa và tắc nghẽn.

*** Cách khắc phục: Kiểm tra lại thông số slice, đặc biệt là nhiệt độ đầu in, tốc độ đùn (flow rate), tốc độ in (print speed), và loại vật liệu đã chọn có khớp với thực tế hay không.

Nguyên nhân 5: Động cơ đùn (extruder) bị trượt hoặc mài mòn sợi nhựa

Khi động cơ đùn quay nhưng không đẩy được nhựa (do quá chặt, quá lỏng hoặc bánh răng mòn), nhựa bị kẹt trong ống dẫn và gây áp suất ngược lên đầu phun.

*** Cách khắc phục:

• Kiểm tra lực ép sợi (tension) của extruder.
• Làm sạch bánh răng đùn, thay thế nếu bị mòn.
• Đảm bảo sợi nhựa được cuộn trơn tru, không bị rối hay vướng khi cấp vào máy.

Tăng hệ số đùn là 1 trong các cách để khắc phục lỗi máy in 3D 

4/ Mẫu in 3D không dính bàn

Khi bắt đầu in, lớp nhựa đầu tiên không bám chắc vào mặt bàn, dễ bong ra hoặc bị kéo lệch khi đầu in di chuyển. Lỗi này khiến mẫu in biến dạng, cong vênh (warping) hoặc in thất bại hoàn toàn.

Bảng dưới đây thể hiện nguyên nhân mẫu in 3D không dính bàn và cách khắc phục hiệu quả:

Nguyên nhân và cách khắc phục lỗi mẫu in 3D không dính bàn

5/ Sửa máy in 3D – Giải pháp tạm thời hay cần thay thế?

Máy in 3D sau một thời gian dài vận hành thường không tránh khỏi các lỗi máy in 3D phổ biến như kẹt nhựa, lệch trục, tách lớp, không bám bàn… Những sự cố này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm in và tiến độ công việc.

Việc sửa chữa đúng cách sẽ giúp thiết bị hoạt động ổn định trở lại, tuy nhiên, nếu lỗi lặp đi lặp lại hoặc máy đã lỗi thời, bạn nên cân nhắc đến giải pháp lâu dài hơn – Đầu tư một thiết bị in 3D chất lượng cao, vận hành ổn định và dễ bảo trì.

3DShapeX cung cấp thiết bị in 3D chất lượng cao

Tại 3D ShapeX, chúng tôi không chỉ cung cấp máy in 3D chất lượng cao mà còn mang đến một hệ sinh thái dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu và toàn diện:

• Tư vấn lựa chọn thiết bị phù hợp theo nhu cầu thực tế: từ in mẫu thử, sản xuất số lượng nhỏ, đến nghiên cứu – R&D.
• Hướng dẫn sử dụng chi tiết, từ phần mềm đến vận hành máy.
• Hỗ trợ kỹ thuật trọn đời, xử lý sự cố nhanh chóng cả online và trực tiếp.

Với hơn 10 kinh nghiệm hoạt động trong ngành in 3D, 3DShapeX cam kết chỉ cung cấp các dòng máy in 3D chính hãng, có cấu hình tối ưu, độ ổn định cao, dễ bảo trì và linh hoạt tùy chỉnh theo mục tiêu sử dụng. Bên cạnh đó, chế độ bảo hành rõ ràng và dịch vụ kỹ thuật tận nơi giúp bạn yên tâm trong quá trình vận hành.

Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn rõ hơn về các lỗi máy in 3D, cách khắc phục – giải pháp thay thế phù hợp nhất:

3DshapeX

Where Ideas Build Reality

📞 Hotline: 0983 4949 34

🏢 Địa chỉ: 

– VP giao dịch HN: Số 2 Ngõ 53, Phường Dịch Vọng Hậu, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
– VP giao dịch TP. HCM: M4-53 Manhattan, Vinhomes Grand Park, Long Bình, Thủ Đức, TP. HCM.

Email: info@3dshapex.com